Sunucu alırken karşınıza çıkan VPS ve VDS kavramları, Türkiye’deki sağlayıcıların çoğunda birbirinin yerine kullanılıyor. Oysa aradaki fark tek ve nettir; o farkı bilmek hem gereksiz ödeme yapmanızı hem de yetersiz sunucuya para vermenizi engeller.
Gerçek fark: işlemci paylaşımı
Her iki hizmette de fiziksel bir sunucu sanallaştırma ile bölünür, size kök (root) erişimi ve kendi işletim sisteminiz verilir. Bellek ve disk her iki modelde de size ayrılır. Fark işlemcidedir:
- VPS: işlemci çekirdekleri aynı fiziksel sunucudaki diğer sanal makinelerle paylaşılır. Ortalama yükte fark etmezsiniz; ancak komşu sanal makinelerin ani yükü sizin işlem sıranızı bekletebilir.
- VDS: çekirdekler size tahsis edilir. Komşu yük sizi etkilemez, performans eğrisi düzdür.
1. İş yükünüz sabit mi, ani sıçramalı mı?
Kurumsal bir web sitesi, API, panel veya test ortamı günün çoğunda düşük işlemci kullanır. Bu profiller için VPS fazlasıyla yeterlidir ve VDS’e ödenen fark boşa gider. Sürekli yüksek işlemci kullanan işler — oyun sunucusu, video dönüştürme, yoğun veritabanı, tarayıcı otomasyonu — VDS ister.
2. Gecikme sizin için kritik mi?
Gerçek zamanlı çalışan sistemlerde (oyun, canlı yayın, sesli görüşme) milisaniyelik gecikmeler kullanıcıya doğrudan yansır. Paylaşımlı çekirdekte oluşan kısa bekleme süreleri bir web sitesinde görünmez, bir oyun sunucusunda "lag" olarak görünür. Bu durumda VDS tercih edilir. Ayrıca sunucunun lokasyonu en az sanallaştırma tipi kadar önemlidir: hedef kitlesi Türkiye’de olan bir proje için yurt içi lokasyon, yurt dışına kıyasla 40-80 ms avantaj sağlar.
3. Ne kadar belleğe ihtiyacınız var?
Pratikte en sık yapılan hata, bellek yetersizken çekirdek sayısını artırmaktır. Veritabanı önbelleği, uygulama süreçleri ve işletim sistemi bellekte yaşar; bellek dolduğunda sistem diske takas yapmaya başlar ve her şey yavaşlar. Önce belleği doğru hesaplayın, sonra çekirdeğe bakın.
4. Yönetimi kim yapacak?
Yönetimsiz (unmanaged) bir sunucu, kök erişimiyle teslim edilen boş bir makinedir; güvenlik sıkılaştırması, yedekleme, izleme ve güncelleme sizin işinizdir. Ekibinizde bu işi yapacak kimse yoksa yönetimli paket almak, çoğu zaman sistem yöneticisi istihdam etmekten ekonomiktir. Yedeklemesi test edilmemiş bir sunucuyu yedekli saymayın.
5. Büyüme senaryonuz ne?
Bellek ve disk artırımı çoğu sanal platformda kısa bir yeniden başlatmayla yapılır. Ancak kaynak ihtiyacınız sanal paketlerin üst sınırına dayanıyorsa veya donanım üzerinde tam denetim gerekiyorsa sıradaki adım dedicated sunucudur. Erken aşamada dedicated kiralamak, çoğu projede kullanılmayan kapasiteye ödeme yapmak anlamına gelir.
Karar özeti
Kurumsal site, API ve panel için VPS; oyun sunucusu, yoğun veritabanı ve SEO araçları için VDS; sanal paketlerin üstüne çıkan kaynak ihtiyacı ve tam donanım denetimi için dedicated. Emin değilseniz mevcut sunucunuzun bir haftalık işlemci ve bellek grafiğini çıkarın — karar genelde o grafikte yazılıdır.
